Công nghệ blockchain là phát minh thiên tài của Satoshi Nakamoto năm 2009. Từ đó, công nghệ này đã phát triển thành 1 điều vĩ đại hơn nhiều. Và câu hỏi chính mà nhiều người vẫn đang băn khoăn là: cong nghe Blockchain la gi?

Công nghệ Blockchain có phải là Internet thế hệ mới?

Bằng việc cho phép thông tin số được phân phối mà không sao chép, công nghệ blockchain đã tạo ra xương sống cho 1 mạng internet mới. Dù ứng dụng ban đầu là tiền kĩ thuật số (tiền mã hóa, tiền ảo), Bitcoin blockchain, đến nay, cộng đồng công nghệ đã tìm thấy nhiều ứng dụng tiềm năng khác từ công nghệ này.

Trong hướng dẫn này, chúng tôi sẽ giải thích công nghệ blockchain là gì, các thành phần của blockchain, và vì sao blockchain mạnh mẽ, thú vị, “hay ho” như vậy.

Bài này khá dài (hơn 6000 chữ), không dễ đọc hết trong 1 lúc. Nếu bạn chưa có thời gian, mời bạn download cong nghe blockchain la gi pdf để dành đọc lúc rảnh rỗi.

Công nghệ Blockchain Là Gì?

Thuật ngữ blockchain, theo cách mô tả đơn giản nhất, là:

Chuỗi sổ cái dữ liệu không thể xóa sửa có gán mã thời gian do tập hợp cụm máy tính độc lập với nhau, không phụ thuộc bất kỳ chủ thể nào, quản lý. Mỗi khối dữ liệu (block) được bảo mật và gắn với nhau bằng thuật toán mã hóa (chain).

Vậy công nghệ blockchain này có gì đặc biệt, và vì sao ta nói rằng nó có khả năng thay đổi gốc rễ nhiều ngành công nghiệp hiện nay?

Mạng lưới blockchain không có cơ quan quản lý trung tâm – đó chính là định nghĩa cho 1 hệ thống dân chủ hóa. Vì được chia sẻ, đồng thời là 1 sổ cái không thể sửa đổi, thông tin trong đó có thể được kiểm tra bởi bất kỳ ai.

Do vậy, bất cứ cái gì xây dựng trên blockchain đều minh bạch về bản chất và mỗi người tham gia đều có trách nhiệm với hành động tương ứng.

Block trong công nghệ blockchain là gì?

Nếu công nghệ này phức tạp như thế, vì sao gọi là nó “công nghệ blockchain” hay “chuỗi khối” 1 cách giản dị như vậy?

Hiểu theo cách đơn giản nhất, chuỗi khối thực tế chỉ là 1 “chuỗi các khối gắn với nhau”. Có điều là chúng không “gắn” theo cách hiểu truyền thống của những từ ấy.

Trong ngữ cảnh này, “khối” và “chuỗi” thực ra là thông tin số hóa (khối) được lưu trữ trên cơ sở dữ liệu công khai (chuỗi).

Có gì trong mỗi block ấy?

Mỗi block trong blockchain chứa các đơn vị thông tin số. Cụ thể, chúng có 3 thành phần:

  1. Khối lưu dữ liệu giao dịch, như ngày tháng, thời gian, số tiền trả cho 1 món hàng mua trên sàn thương mại điện tử như Amazon, Lazada, Shopee… Lưu ý: các sàn này hiện chưa ứng dụng blockchain, đây chỉ là ví dụ để dễ tường minh.
  2. Khối lưu thông tin về các bên tham gia giao dịch: người mua, người bán. Nhưng thay vì ghi tên thực của các bên, mỗi bên được gán 1 địa chỉ tài khoản mã hóa theo công nghệ mã hóa của blockchain đó (với Bitcoin, là SHA256). Có thể coi địa chỉ ấy như username của mỗi người.
  3. Khối lưu thông tin đặc biệt để phân biệt nó với khối khác. Giống như mỗi người có 1 tên riêng để phân biệt với nhau, mỗi khối có 1 mã riêng gọi là “hash” giúp phân biệt nó với những khối khác trên chuỗi. Hash là dãy ký tự mã hóa do thuật toán đặc biệt tạo ra. Trong trường hợp bạn đặt mua 2 đơn vị sản phẩm liên tiếp nhau (2 đơn hàng cùng mua 1 loại sản phẩm), ta vẫn dễ dàng phân biệt chúng nhờ mã hash này.

Một khối đơn nhất trên Bitcoin blockchain có thể lưu tới 1MB dữ liệu, nghĩa là hàng ngàn giao dịch chỉ trong 1 block.

Blockchain không đòi hỏi chi phí giao dịch

Tuy vẫn cần chi phí cơ sở hạ tầng, blockchain không đòi hỏi chi phí giao dịch để vận hành. Blockchain là phát kiến thiên tài để đơn giản hóa quá trình chuyển giao thông tin từ A đến B 1 cách hoàn toàn tự động và an toàn.

Một bên khởi đầu quá trình giao dịch bằng việc khởi tạo 1 block. Block dữ liệu này do hàng ngàn, thậm chí hàng triệu, máy tính phân phối khắp nơi trên mạng xác minh. Block đã xác minh được thêm vào chuỗi, lưu trữ khắp nơi trên mạng, tạo nên không chỉ 1 sổ cái duy nhất, mà là 1 sổ cái duy nhất có lịch sử duy nhất.

Chỉ làm sai lệch 1 bản sao cũng đồng nghĩa với việc phải sửa lại toàn bộ chuỗi trên hàng triệu bản sao. Điều này là bất khả thi. Bitcoin sử dụng mô hình này trong giao dịch tiền tệ, nhưng cũng có thể khai thác nó bằng nhiều cách khác.

Giải Thích Công Nghệ Blockchain Là Gì Bằng Ứng Dụng Thực Tế

Ứng dụng công nghệ blockchain trong ngành hàng không

Hãy lấy 1 ví dụ trong thực tế cho dễ hiểu.

Giả sử ta muốn mua vé máy bay. Ta mua vé từ ứng dụng trên di động hoặc trên website. Ngân hàng thu phí xử lý giao dịch này.

Nếu sử dụng công nghệ blockchain, không chỉ không cần mất phí xử lý, mà cả vé máy bay cũng được xử lý trên blockchain. Hai bên tham gia giao dịch trong trường hợp này là hãng hàng không và hành khách mua vé. Chiếc vé là 1 block, nó sẽ được thêm vào blockchain vé.

Chiếc vé máy bay, cũng như giao dịch tiền tệ trên blockchain, là duy nhất, được xác minh độc lập và không thể xóa sửa (giống như Bitcoin).

Về tổng thể, blockchain vé máy bay là sổ cái tất cả những giao dịch cho 1 tuyến bay cụ thể, hoặc thậm chí toàn bộ mạng lưới hàng không, gồm từng chiếc vé từng được bán, từng chuyến bay từng cất cánh.

Điểm cốt yếu ở đây là: hoàn toàn miễn phí. Hệ thống blockchain như trên không chỉ có thể chuyển khoản và lưu trữ tiền, nó còn có thể hoàn toàn thay thế toàn bộ các quy trình xử lý và các mô hình kinh doanh hoạt động dựa trên việc thu phí giao dịch. Hoặc bất kỳ giao dịch nào giữa 2 bên.

Ứng dụng công nghệ blockchain trong nền kinh tế chia sẻ

Ngay cả những doanh nghiệp 1 mới như Uber và Airbnb cũng bị blockchain đe dọa sự tồn tại. Tất cả những gì cần làm chỉ là mã hóa thông tin giao dịch mỗi lần thuê xe, hay lần nghỉ lại.

Và lại một lần nữa, ta có giải pháp hoàn hảo về bảo mật làm thay đổi mô hình kinh doanh của những công ty công nghệ mới. Ta không chỉ loại bỏ bên trung gian xử lý giao dịch, ta đồng thời loại bỏ cả nhu cầu tồn tại cho 1 nền tảng khớp nối giao dịch.

Vì giao dịch blockchain là hoàn toàn miễn phí, người dùng có thể đặt mức thu phí tùy ý mà không cần quan tâm đến bên thứ 3 nào tham gia, làm ảnh hưởng đến lợi nhuận.

Ứng dụng công nghệ blockchain cho sản phẩm trí tuệ

Blockchain có thể giúp giới nghệ sĩ nhận được tiền bán sản phẩm âm nhạc, nghệ thuật trực tiếp từ người tiêu dùng mà không phải qua các công ty như Apple hay Spotify. Toàn bộ bài hát có thể được mã hóa ngay trên blockchain.

Những dịch thu tiền sử dụng theo tháng, dịch vụ phát trực tuyến, có thể sẽ bị đẩy ra khỏi thị trường.

Ebook cũng hoàn toàn phù hợp với mã hóa blockchain. Thay vì Amazon, Tiki thu 1 phần tiền, ngân hàng hay dịch vụ trung gian như MoMo kiếm lời từ doanh thu 1 cuốn sách, chính cuốn sách ấy có thể tham gia thị trường dưới dạng mã hóa. Khi cuốn sách được bán, tiền sẽ chuyển trực tiếp cho tác giả, mã khóa cuốn sách được mở cho độc giả.

Công nghệ blockchain còn có thể chứa review về cuốn sách, hay đánh giá từ bên thứ 3 về nó.

Ứng dụng công nghệ blockchain trong ngành tài chính ngân hàng

Trong thế giới tài chính, ứng dụng của công nghệ blockchain còn hiển nhiên và mang tính cách mạng hơn nữa. Blockchain sẽ thay đổi cách hoạt động của các sàn giao dich chứng khoán, các hợp đồng bảo hiểm, giải ngân các khoản vay. Blockchain sẽ loại bỏ tài khoản ngân hàng cũng như hệ thống dịch vụ do ngân hàng cung cấp.

Khi mà ưu điểm của công nghệ sổ cái bảo mật giao dịch không mất phí được hiểu và triển khai rộng rãi, thế giới tài chính sẽ biến động mạnh. Gần như tất cả các chính thể tài chính sẽ phá sản, hoặc buộc phải thay đổi gốc rễ.

Hệ thống tài chính vốn được xây dựng, và tồn tại, nhờ lấy đi 1 phần tiền của người dùng trả cho dịch vụ thanh toán của họ. Ngân hàng sẽ chỉ còn là các nhà tư vấn, không còn là người giữ tiền nữa. Nhân viên môi giới chứng khoán sẽ không còn thu được phí môi giới nữa.

Giải Thích Công Nghệ Blockchain Là Gì Bằng Mô Hình Chia Sẻ Tài Liệu

Hãy lấy ví dụ 1 bảng tính Excel được sao chép hàng ngàn lần và phân phối trên hệ thống mạng lưới máy tính. Hệ thống được thiết kế để cập nhật bảng tính này định kì. Vậy là ta đã có nhận thức cơ bản về blockchain.

Thông tin trên blockchain tồn tại như 1 cơ sở dữ liệu chia sẻ và liên tục đối chiếu lẫn nhau. Cách sử dụng hệ thống mạng như vậy có nhiều lợi ích dễ thấy. Cơ sở dữ liệu blockchain không lưu tại bất kỳ địa chỉ đơn nhất nào, mà lưu đồng thời trên hàng triệu máy tính.

Nghĩa là thông tin nó lưu thực sự công khai và dễ dàng xác minh. Hacker không thể tùy ý thay đổi thông tin trên blockchain, vì không có phiên bản được lưu tập trung nào.

Giải thích công nghệ blockchain là gì từ chuyên gia

Cách chia sẻ tài liệu với đồng nghiệp truyền thống là gửi tài liệu Microsoft Word tới người nhận, đề nghị họ xem lại nó. Vấn đề của trường hợp này là bạn cần chờ người khác gửi bản chỉnh sửa trở lại trước khi có thể xem, chỉnh sửa nó, vì bạn chỉ được chỉnh sửa khi người khác đã làm xong.

Đó là cách hệ thống cơ sở dữ liệu hiện tại hoạt động. Không thể có 2 người sở hữu đồng thời chỉnh sửa.

Ngân hàng cũng lưu giữ bảng cân đối tài khoản và xử lý giao dịch chuyển khoản như vậy. Họ tạm thời khóa truy cập (hoặc giảm số dư) trong khi thực hiện giao dịch, rồi cập nhật số dư bên phía tài khoản nhận, sau đó mở truy cập lại (hoặc cập nhật lại).

Với Google Docs (hoặc Google Sheets), các bên đồng thời truy cập vào 1 tài liệu, họ đều cùng nhìn thấy phiên bản mới nhất của tài liệu ấy. Nó là tài liệu chia sẻ, và sổ cái chia sẻ cũng giống như thế. Phần “phân phối phân tán” xuất hiện khi có nhiều người đồng thời tham gia chỉnh sửa tài liệu.

Hãy hình dung tài liệu pháp lí, như hợp đồng kinh doanh, cũng được thành lập như vậy. Thay vì gửi hợp đồng cho nhau, không theo dõi được phiên bản chỉnh sửa, cũng không đồng bộ với phiên bản của người kia, vì sao tất cả những tài liệu như vậy không thể chia sẻ đồng thời, thay vì gửi qua gửi lại?

Rất nhiều tài liệu pháp lí phù hợp với luồng công việc như vậy. Ta không cần blockchain để chia sẻ tài liệu, nhưng mô hình tài liệu chia sẻ rất hữu ích.”

Lí do mà công nghệ blockchain được ngưỡng mộ như vậy

Cách giải thích từ chuyên gia blockchain, William Mougayar, kể trên cho thấy rõ hơn ví dụ với bảng tính Google Sheets. Hơn nữa, blockchain còn sở hữu tính đặc tính đáng ngưỡng mộ :

  • Tính phân tán, không do 1 chủ thể độc lập nào sở hữu.
  • Thông tin được mã hóa ở cấp rất cao.
  • Chuỗi blockchain không thể xóa sửa, nên không ai có thể thay đổi dữ liệu đã ghi vào blockchain.
  • Blockchain hoàn toàn công khai, minh bạch, ai cũng theo dõi được.

Giải Thích Công Nghệ Blockchain Hoạt Động Như Thế Nào

Khi 1 block có dữ liệu mới sinh ra, nó sẽ được thêm vào blockchain. Tuy nhiên, trước khi được ghi vĩnh viễn vào chuỗi blockchain, có 4 yếu tố phải đạt được:

Công nghệ blockchain là gì quy trình giao dịch trên blockchain

1. Phải có giao dịch

Giao dịch ở đây có thể chỉ đơn thuần là thay đổi thông tin như sửa đề mục trong 1 cuốn sách. Công nghệ blockchain có thể dùng để lưu trữ mọi dữ liệu, không nhất thiết là các giao dịch tài chính.

Hãy lấy ví dụ về 1 giao dịch mua hàng trên Amazon.

Sau khi lựa chọn, chúng ta quyết định mua hàng bằng việc bấm nút “Mua”, điền thông tin vào cả tá trường dữ liệu. Kết thúc bằng việc chấp thuận giao dịch.

Lúc này, giao dịch của ta được ghép cùng hàng trăm, hàng ngàn giao dịch khác, để tạo thành 1 block dữ liệu.

2. Giao dịch phải được xác thực

Sau khi mua món hàng đó, giao dịch của ta phải được xác thực. Với các giao dịch khác, như mua cổ phiếu, mượn sách ở thư viện, đấu giá mua hàng, luôn cần nhân lực xác thực giao dịch của ta.

Nhưng với công nghệ blockchain, việc xác thực ấy hoàn toàn do mạng lưới máy tính twhcj hiện.

Khi mua hàng, hệ thống máy tính xác nhận các chi tiết thông tin trong giao dịch là đúng, gồm:

  • Thời gian mua hàng,
  • Số tiền thanh toán,
  • Các bên tham gia: người mua, người bán.

3. Giao dịch phải được lưu trong khối dữ liệu

Sau khi được xác thực là chính xác về thông tin, giao dịch của bạn được phép ghi vào 1 khối trong blockchain. Toàn bộ thông tin về giao dịch ấy, kèm chữ ký điện tử của bạn và Amazon (ví dụ) cũng được lưu.

4. Mỗi block phải có mã hash riêng

Khi toàn bộ những giao dịch trong 1 block đã được xác thực, block ấy phải được cấp 1 mã hash riêng. Mã hash này được tạo theo thuật toán chung mà blockchain sử dụng. Mỗi block có 1 mã độc nhất, không trùng lặp, để phân biệt chính nó với block khác.

Chỉ khi có mã hash này, block mới được thêm vào chuỗi blockchain.

Sau đó, khối thông tin ấy được công khai trên hệ thống, ai cũng có thể xem giao dịch trên đó.

Đối với blockchain Bitcoin, ta tra cứu được khi nào, từ đâu, và do ai mà mỗi block được ghi vào blockchain.

3 Thành Tố Chính Của Công Nghệ Blockchain Là Gì?

3 thành phần chính khiến cho công nghệ blockchain được biết đến rộng rãi là:

  • Tính phân tán
  • Tính minh bạch
  • Tính bất biến

Thành tố thứ 1: Tính phân tán

Trước khi Bitcoin và BitTorrent ra đời, chúng ta đã quen thuộc với mô hình dịch vụ tập trung. Ý tưởng của chúng rất đơn giản. Một chủ thể tập trung lưu giữ toàn bộ dữ liệu, và khi cần nhận bất kỳ thông tin nào, ta phải tương tác với chủ thể ấy.

Một ví dụ về hệ thống tập trung khác, chính là hệ thống ngân hàng. Ngân hàng giữ tiền của ta, khi cần thanh toán cho người khác, ta phải thông qua ngân hàng.

Mô hình máy chủ – máy khách là ví dụ điển hình của phương thức này.

mô hình hệ thống phân tán của công nghệ blockchain là gì

Khi tìm kiếm Google bất kỳ điều gì, ta đang gửi lệnh truy xuất tới server của Google. Máy tìm kiếm Google trả về thông tin phù hợp. Đó là mô hình máy khách – máy chủ đơn giản.

Điểm yếu của mô hình hệ thống quản lý tập trung

Hệ thống tập trung đã hoạt động tốt trong nhiều thập kỉ. Tuy nhiên, chúng có một số điểm yếu:

  • Trước hết, vì là hệ thống tập trung, nên toàn bộ dữ liệu được lưu tại 1 điểm. Điểm đó biến thành mục tiêu tấn công của hacker.
  • Nếu hệ thống tập trung cần nâng cấp phần mềm, nó phải tạm dừng toàn bộ hệ thống.
  • Khi chủ thể tập trung này chấm dứt hoạt động, không ai còn có thể truy xuất thông tin lưu trữ trên đó.
  • Và tệ nhất là nếu chủ thể này biến chất nguy hiểm thì sao? Khi đó, toàn bộ dữ liệu nó nắm giữ sẽ bị khai thác với mục đích xấu.

Vậy điều gì xảy ra khi ta bỏ những chủ thể tập trung này đi?

Trong hệ thống phân tán, thông tin không lưu ở 1 chủ thể duy nhất nào. Bất kỳ ai tham gia mạng lưới đều giữ 1 bản sao thông tin ấy.

Trên mạng lưới phân tán hóa, nếu muốn tương tác với bạn bè, ta có thể làm vậy trực tiếp mà không qua trung gian. Đó là triết lí chính của Bitcoin. Mỗi người, và chỉ người ấy, chịu trách nhiệm với tiền của họ. Ta gửi tiền cho bất kỳ ai mà không phải thông qua ngân hàng.

Thành tố thứ 2: Tính minh bạch

Một trong những khái niệm thú vị, và bị hiểu lầm nhiều nhất, của công nghệ blockchain là “tính minh bạch.” Một số người nói blockchain mang lại sự riêng tư, trong khi số khác cho rằng tất cả đều công khai. Rút cuộc là thế nào?

Thực ra, danh tính mỗi người được giữ kín bằng công nghệ mã hóa phức tạp, chỉ được đại diện bằng địa chỉ công khai của người ấy. Nếu muốn tìm lịch sử giao dịch của 1 người, ta sẽ không tìm thấy “thegioicrypto.net đã gửi 1 BTC”, mà sẽ thấy “398112711f4b757df4b9865d85be9e224dd93d1a62d49cd95368df3b26d40422 đã gửi 1 BTC”.

Bảng kê giao dịch Bitcoin dưới đây minh họa rõ hơn ví dụ trên:

bảng kê giao dịch trong bitcoin blockchain

Đáng lẽ giới tài chính cần áp dụng công nghệ này từ lâu

Nên dù danh tính thực sự được bảo mật, ta vẫn sẽ thấy toàn bộ giao dịch mà địa chỉ công khai gắn với người ấy đã thực hiện. Mức độ minh bạch như thế này chưa bao giờ đạt được trong mọi hệ thống tài chính. Công nghệ này bổ sung tính trách nhiệm rất cần thiết mà đáng lẽ những thể chế lớn nhất cần phải có.

Đứng ở góc độ tiền mã hóa mà nói, nếu ta biết địa chỉ 1 của 1 trong những công ty, tập đoàn lớn, thì chỉ cần nhập nó vào tìm kiếm, và sẽ thấy được toàn bộ giao dịch mà họ đã thực hiện. Việc này buộc họ phải thành thật, minh bạch trong hoạt động, điều trước đây chưa bao giờ có.

Nhưng đó chưa phải là ứng dụng tuyệt vời nhất. Khá chắc rằng hầu hết những công ty này sẽ không giao dịch bằng tiền mã hóa. Mà nếu có, họ sẽ không thực hiện MỌI giao dịch bằng tiền mã hóa. Tuy nhiên, sẽ thế nào nếu công nghệ blockchain được tích hợp ngay trong chuỗi cung ứng của họ?

Có thể thấy rằng 1 công nghệ như vậy thực sự hữu ích trong ngành công nghiệp tài chính.

Thành tố thứ 3: Tính bất biến

Tính bất biến, trong ngữ cảnh blockchain, nghĩa là một khi dữ liệu được ghi lên blockchain, thì không thể sửa xóa được nó.

Hãy thử hình dung tác động của 1 công nghệ như vậy trong các thể chế tài chính.

Những âm mưu tham ô sẽ ngay lập tức phải “chùn tay” vì không thể sửa sổ sách hay co kéo các tài khoản cơ quan, công ty, doanh nghiệp.

Công nghệ blockchain có được đặc tính này nhờ hàm mã hóa hash.

Hàm Hash trong công nghệ blockchain là gì?

Hash nghĩa là từ thông số đầu vào có độ dài bất kỳ, cho đầu ra là 1 dãy kí tự có độ dài đồng nhất.

Ví dụ dưới đây mô tả hoạt động của hàm mã hóa hash sử dụng thuật toán SHA-256.

NHẬP VÀO HASH
Xin chào! 88b14a32ebcd438b10297ebc10f05e2b52863312be69220883a62814fbff295e
Chào mừng đến với thegioicrypto! a75c3464a946ff8f9dbd0c57eb8f2d607dae7fd23edfe9275356acab5c815056

Như ta thấy, với hàm mã hóa SHA-256, dù đầu với có số ký tự khác nhau, đầu ra luôn có độ dài cố định 256 bit. Khi xử lý lượng dữ liệu và giao dịch khổng lồ, điều này cực kỳ cần thiết. Thay vì ghi nhớ dữ liệu đầu vào, ta chỉ cần nhớ số hash và theo dõi.

Hàm hash mã hóa là 1 lớp hàm hash đặc biệt, có nhiều thành phần riêng biệt, và rất phù hợp để dùng trong mã hóa. Một số thành phần nhất định phải tồn tại để hàm hash mã hóa có thể coi là bảo mật cao. Một trong số đó là Hiệu ứng Avalanche. Nghĩa là: chỉ cần thay đổi nhỏ trong dữ liệu đầu vào, thay đổi đầu ra hash sẽ rất lớn. Một ví dụ minh chứng với SHA-256:

Đầu vào Hash
thegioicrypto.net 398112711f4b757df4b9865d85be9e224dd93d1a62d49cd95368df3b26d40422
Thegioicrypto.net 3b2d792b95775b377984d17e1eaa28c7d52e20b8122eca7710f8238f13eb956a

Bạn có thấy không? Dù ta chỉ thay đổi chữ t thành D ở đầu vào, hash đầu ra đã thay đổi hoàn toàn. Giờ hãy quay trở lại nơi chúng ta đang bàn về cấu trúc blockchain:

Blockchain là chuỗi danh sách gắn liền nhau, chứa dữ liệu và con trỏ hash trỏ về khối liền trước mà tạo thành chuỗi.

Con trỏ hash là gì?

Con trỏ hash tương tự như con trỏ trong bộ nhớ máy tính, nhưng thay vì chỉ chứa địa chỉ của khối liền trước, nó còn chứa hash dữ liệu nằm trong khối ấy.

Thay đổi nhỏ này khiến cho blockchain cực kì ổn định và dễ theo dõi.

Hãy hình dung trường hợp thế này:

  • Hacker tấn công vào block 10 và cố thay đổi dữ liệu trong đó.
  • Do đặc tính của hàm hash, chỉ 1 thay đổi dữ liệu nhỏ cũng thay đổi hash hoàn toàn. Nghĩa là chỉ 1 thay đổi nhỏ trong block 10 làm cho hash lưu trữ trong block 9 thay đổi theo.
  • Tiếp đến, thay đổi dữ liệu và hash trong block 9 sẽ làm cho dữ liệu và hash trong block 8 thay đổi.
  • Quá trình cứ tiếp tục cho đến hết chuỗi.

Việc này sẽ thay đổi cả chuỗi khối, một “nhiệm vụ bất khả thi.” Đó chính xác là cách blockchain duy trì được tính bất biến của nó.

Ưu Và Nhược Điểm Của Công Nghệ Blockchain Là Gì?

Với khả năng bảo mật cao chưa từng có, tiềm năng ứng dụng công nghệ blockchain trong lưu trữ tài liệu, thông tin quan trọng là rất lớn. Từ việc nâng cao tính riêng tư của công dân, tới nâng cao bảo mật, và giảm chi phí xử lý. Ứng dụng của công nghệ blockchain sẽ vượt xa những ví dụ mà Thế giới Crypto đề cập ở trên.

Ưu điểm Nhược điểm
Nâng cao độ chính xác, loại bỏ lỗi người dùng trong xác thực thông tin và giao dịch.
Giảm chi phí vận hành do loại bỏ khâu xác thực của Bên thứ 3.
Rất khó bị chỉnh sửa do đặc tính phân tán.
Giao dịch được bảo mật, riêng tư, và hiệu quả.
Công nghệ hoàn toàn minh bạch.
Chi phí vận hành hệ thống lớn (với hệ thống như Bitcoin blockchain)
Tần suất giao dịch thấp.
Khả năng bị lạm dụng vào các hoạt động phi pháp.
Vẫn có khả năng bị hack, dù rất thấp.  

Ưu điểm của công nghệ blockchain là gì?

Độ chính xác của chuỗi

Giao dịch trên mạng lưới blockchain do hệ thống hàng ngàn, thậm chí hàng triệu, máy tính xác thực. Yếu tố này loại bỏ gần như toàn bộ lỗi con người trong quá trình xác thực. Nhờ đó, hệ thống chính xác hơn, được vận hành nhanh chóng và tiết kiệm hơn.

Ngay cả khi 1 máy tính trên mạng có tính toán sai, lỗi ấy chỉ ảnh hưởng tới 1 bản sao sổ cái trên blockchain.

Để lỗi ấy phát tán là toàn bộ hệ thống blockchain, nó phải tác động đến ít nhất 51% số máy tính trên hệ thống.

Đó là điều gần như bất khả thi.

Giảm chi phí giao dịch

Hàng ngày, người tiêu dùng vẫn phải:

  • Trả phí xác thực giao dịch cho ngân hàng.
  • Trả tiền cho công chứng viên xác thực văn bản, hợp đồng, ủy quyền, tài liệu…
  • Trả tiền cho bên trung gian, như eBay hay Amazon, để mua hàng.

Công nghệ blockchain loại bỏ nhu cầu xác thực từ bên thứ 3 như vậy. Đồng nghĩa với việc ta sẽ không phải mất chi phí dịch vụ xác thực cho họ.

Công nghệ blockchain Bitcoin không có trung tâm quản lý, và gần như không “đòi” chi phí giao dịch nào.

Tính phân tán

Công nghệ blockchain không lưu trữ thông tin ở bất kỳ địa điểm tập trung nào. Thay vào đó, sổ cái được sao chép và phát tán đi toàn bộ hệ thống máy tính trên mạng.

Khi 1 khối mới được thêm vào blockchain, toàn bộ các máy tính trên mạng sẽ cập nhật sổ cái mà nó lưu.

Hệ quả của việc phát tán thông tin ra khắp mạng lưới ấy, thay vì lưu trữ trong 1 cơ sở dữ liệu tập trung, khiến cho blockchain rất khó bị thay đổi, làm giả.

Nếu 1 bản sao blockchain rơi vào tay hacker, thì chỉ có bản sao ấy bị lạm dụng. Toàn bộ hệ thống vẫn an toàn.

Nâng cao hiệu quả giao dịch

Thông thường, mỗi giao dịch thực tế với cơ sở nhà nước cần vài ngày để thực hiện.

Nếu muốn nạp tiền vào tài khoản ngân hàng, nhưng đồng hồ đã chỉ 6 giờ tối thứ 6, thì ta phải chờ tới sáng thứ Hai thì tiền mới vào tài khoản.

Trong khi hệ thống ngân hàng hiện tại chỉ làm việc trong giờ hành chính, 5 ngày/tuần. Thì blockchain làm việc 24 giờ mỗi ngày, cả 7 ngày/tuần.

Giao dịch trên blockchain được thực hiện chỉ trong vòng 10 phút, và được bảo mật hoàn toàn chỉ trong vài giờ.

Tính năng này cực kỳ hữu ích với các giao dịch quốc tế, vốn thường tốn nhiều thời gian do sai lệch múi giờ. Chưa kể đến việc các bên liên quan sẽ phải xác thực quá trình thanh toán quốc tế đó.

Giao dịch riêng tư

Rất nhiều mạng blockchain hoạt động với phương thức cơ sở dữ liệu công khai. Nghĩa là bất kỳ ai có kết nối internet cũng theo dõi được lịch sử giao dịch trên hệ thống.

Dù xem được chi tiết về mỗi giao dịch, người dùng không thể truy cứu thông tin về những người thực hiện giao dịch đó. Đây là hiểu lầm phổ biến đối với những mạng lưới blockchain như Bitcoin. Nhiều người cho rằng Bitcoin hoàn toàn ẩn danh, nhưng trong thực tế, giao dịch Bitcoin chỉ riêng tư thôi.

Nghĩa là, khi 1 người thực hiện giao dịch công khai, mã khóa công khai của người đó, không phải thông tin cá nhân, được ghi lại trên blockchain.

Dù mỗi người dùng chỉ có 1 địa chỉ blockchain duy nhất, hacker cũng không thể lấy được thông tin về người ấy. Trong khi nếu hệ thống 1 ngân hàng bị hack, hacker sẽ lấy được toàn bộ thông tin cá nhân của từng tài khoản.

Giao dịch bảo mật

Khi 1 giao dịch được ghi nhận, tính xác thực của nó phải được toàn bộ mạng lưới blockchain xác minh.

Hàng ngàn, thậm chí hàng triệu, máy tính trên blockchain tranh nhau xác minh chi tiết giao dịch ấy.

Sau khi giao dịch được xác thực, nó được thêm vào chuỗi blockchain như là 1 block mới. Mỗi khối (block) trên blockchain chứa mã hash riêng, cùng với mã hash của khối liền trước nó.

Khi thông tin trên 1 block bị chỉnh sửa, mã hash của block ấy phải thay đổi. Nhưng mã hash của block sau nó vẫn giữ nguyên. Đặc tính này khiến cho việc tùy ý thay đổi thông tin trên blockchain là cực kỳ khó.

Tính minh bạch

Dù thông tin cá nhân trên blockchain được giữ kín, bản thân công nghệ này lại luôn là mã nguồn mở.

Nghĩa là người dùng mạng lưới blockchain có thể tùy ý thay đổi mã nguồn theo ý thích, miễn là có đủ năng lực điện toán để kiếm soát phần lớn năng lực của toàn hệ thống.

Với hàng triệu máy tính trên mỗi mạng lưới blockchain, gần như không ai có thể chỉnh sửa bất cứ thông tin nào mà không bị phát hiện.

Nhược điểm của công nghệ blockchain là gì?

Dù công nghệ blockchain có những ưu điểm không thể chối cãi, khả năng ứng dụng rộng rãi của nó gặp nhiều khó khăn.

Rào cản ứng dụng công nghệ blockchain không chỉ nằm ở khía cạnh kỹ thuật. Sẽ cần tới khối lượng thời gian và tiền bạc rất lớn để thiết kế phần mềm chuyên dụng, lập trình back-end, để tích hợp blockchain vào mạng lưới kinh doanh hiện tại.

Ngoài ra, khó khăn thực sự là nền tảng pháp lý và ảnh hưởng chính trị của blockchain tới đời sống.

Dưới đây là 1 số chướng ngại mà công nghệ blockchain phải vượt qua để có thể được ứng dụng rộng rãi:

Chi phí công nghệ

Dù blockchain giúp người dùng thực hiện giao dịch miễn phí, bản thân công nghệ này không hề rẻ.

Ví dụ: những hệ thống “Bằng chứng công việc” (Proof-of-Work) như Bitcoin sử dụng để xác minh giao dịch. Chúng tiêu thụ năng lực tính toán cực lớn.

Trong thực tế, điện năng mà hàng triệu máy tính trên mạng lưới Bitcoin tiêu thụ hàng năm còn lớn hơn cả nước Áo. Điện năng ấy chính là tiền, là chi phí vận hành hệ thống.

Theo ước tính chi phí sinh hoạt trung bình ở nước Mỹ, số tiền để “đào 1 block Bitcoin” vào khoảng 4.758 USD.

Dù chi phí cày Bitcoin đắt đỏ như vậy, hàng triệu người vẫn đầu tư không ngừng trong cuộc đua xác minh giao dịch blockchain Bitcoin.

Đó là vì khi xác thực được 1 khối dữ liệu trên blockchain Bitcoin, giá trị Bitcoin mà họ được thưởng thừa đủ để trả tiền điện. Đồng thời, còn thừa cho họ tiếp tục cuộc sống và tái đầu tư.

Tuy nhiên, với những công nghệ blockchain không dùng tiền mã hóa, người cày tiền ảo sẽ được trả tiền. Hoặc họ được thưởng bằng phương thức khác để xác thực giao dịch.

Tốc độ xử lý “chậm như rùa”

Bitcoin là ví dụ hoàn hảo cho sự kém hiệu quả của công nghệ blockchain.

Hệ thống Bằng chứng công việc (Proof-of-Work) của Bitcoin cần tới hơn 10 phút để thêm 1 khối mới vào blockchain.

Với tốc độ đó, 1 mạng lưới blockchain chỉ có thể thực hiện 7 giao dịch/giây.  Với Ethereum, là 20 giao dịch/giây. Với Bitcoin Cash, là 60 giao dịch/giây.

Để dễ so sánh, hệ thống thanh toán của Visa có thể xử lý tới 24.000 giao dịch/giây.

Hoạt động phi pháp

Khả năng bảo vệ danh tính của công nghệ blockchain giúp người dùng tránh bị hack và bảo đảm tính riêng tư. Tuy nhiên, nó cũng đồng thời cho phép giới tội phạm “vô tư” giao dịch trên blockchain mà không sợ bị phát hiện.

Ví dụ điển hình nhất cho việc lạm dụng blockchain trong hoạt động phi pháp là Silk Road. Trang “web đen” này hoạt động từ tháng 2/2011 tới tháng 10/2013 mới bị FBI buộc đóng cửa. Khi ấy, FBI thu hồi được hơn 144.000 BTC!.

Hiện nay, giới lập pháp nước Mỹ đang tìm cách ngăn cấm người dùng hoàn toàn ẩn danh trong các giao dịch trực tuyến.

Riêng tại nước Mỹ, các sàn giao dịch trực tuyến phải có đủ thông tin về khách hàng khi mở tài khoản mới. Họ phải xác minh khách hàng đó, và đảm bảo người ấy không có tiên trong danh sách bất kỳ tổ chức khủng bố nào.

Lo ngại từ hệ thống ngân hàng nhà nước

Một số ngân hàng trung ương, gồm có Cục Dự trữ liên bang Mỹ FED, Ngân hàng Canada, và Ngân hàng Anh quốc, đã thực hiện nhiều điều tra về tiền số.

Theo báo cáo tháng 2/2015 của Ngân hàng Anh quốc:

Cần nghiên cứu sâu hơn về dạng hệ thống khai thác công nghệ sổ cái phân tán mà không ngăn cản quyền kiểm soát tiền tệ của ngân hàng trung ước, và bảo vệ nền tài chính trước các cuộc tấn công có hệ thống.

Khả năng bị hack

Những đồng tiền mã hóa (tiền ảo, tiền số) và mạng lưới blockchain mới khó chống lại các cuộc tấn công 51%.

Dù những cuộc tấn công như vậy là cực kỳ khó thực hiện. Do để chiếm lược quyền “đa số” trên mỗi mạng lưới blockchain cần năng lực điện toán cực lớn.

Tuy nhiên, Joseph Bonneau, nhà nghiên cứu khoa học máy tính tại Đại học New York, công bố báo cáo năm 2018 cho thấy:

Khả năng các cuộc tấn công 51% xảy ra ngày càng cao. Hacker chỉ cần thuê năng lực điện toán, thay vì mua toàn bộ trang thiết bị.

Tương Lai Của Công Nghệ Blockchain Là Gì?

Xuất hiện lần đầu tiên trong 1 dự án nghiên cứu năm 1991, công nghệ blockchain dần thành hình từ cuối thế kỉ 20.

Chỉ có tuổi đời bằng với thế hệ millenial hiện tại, công nghệ blockchain đã kịp nhận được sự quan tâm lớn trong 2 thập kỉ qua.

Những tin đăng tuyển dụng kỹ sư blockchain trên CryptoJobs
Những tin đăng tuyển dụng kỹ sư blockchain trên CryptoJobs

Giới doanh nghiệp toàn cầu đang đánh giá khả năng của công nghệ này, và hướng đi của nó trong những năm tiếp theo.

Hiện nay, rất nhiều ứng dụng thực tế của công nghệ blockchain đã được triển khai, cũng như đang được thử nghiệm. Nhờ Bitcoin và cơn sóng tiền mã hóa, blockchain tự ghi minh trong lời của của mỗi nhà đầu tư.

Ứng dụng của blockchain không chỉ dừng lại trong giới kỹ thuật, mà giới kinh doanh và lập pháp toàn cầu cũng đang rất quan tâm. Đó là nhờ khả năng vận hành chính xác, hiệu quả, minh bạch và bảo mật của blockchain.

Khi blockchain đã bước vào thập kỉ thứ 3, câu hỏi cho giới doanh nghiệp truyền thống nay là:

“Đừng nói có ứng dụng blockchain hay không, mà hãy nói khi nào?”

GỬI TRẢ LỜI

Mời bạn viết lời bình!
Nhập vào tên của quý bạn