Tiền Mã Hóa Là Gì?

Tiền mã hóa (cryptocurrency), còn gọi là tiền kỹ thuật số, tiền điện tử, được bảo mật bởi thuật toán mã hóa phức tạp, khiến cho việc sao chép, nhân bản, làm giả, double-spend trở nên bất khả thi.

Từ “tiền mã hóa” xuất phát từ kĩ thuật mã hóa dùng trong bảo mật hệ thống mạng lưới máy tính.

Công nghệ blockchain, mô hình tổ chức nhằm đảm bảo tính thống nhất trong việc truyền tải dữ liệu, là thành phần cốt lõi trong rất nhiều loại tiền mã hóa.

Rất nhiều loại tiền mã hóa thực ra là 1 ứng dụng của công nghệ blockchain. Công nghệ blockchain là phân nhánh của công nghệ Sổ cái phân tán. Dữ liệu trên blockchain được phân phối rộng rãi qua nhiều mạng máy tính riêng biệt.

công nghệ sổ cái phân tán là gì
Công nghệ Sổ cái phân tán là gì? Mô hình công nghệ Sổ cái phân tán.

Chức năng đặc trưng của tiền mã hóa là chúng không do cơ quan nhà nước trung ương phát hành. Điều đó khiến chúng, về lí thuyết, không chịu ảnh hưởng bởi những tác động, hay can thiệp, từ chính phủ.

Nhìn chung, hiện nay chưa có 1 định nghĩa chính thức về:

  • Tiền mã hóa là gì?
  • Tiền kỹ thuật số là gì?
  • Tiền điện tử là gì?
  • Một số quốc gia chỉ có định nghĩa chung chung tiền ảo là gì?

Một số thuật ngữ được các nước dùng như sau:

  • Tiền số (Argentina, Thái Lan, và Úc),
  • Hàng hóa ảo (Canada, Trung Quốc, Đài Loan),
  • Token mã hóa (Đức),
  • Token thanh toán (Thụy Sĩ),
  • Tiền bảo mật (Ý và Li Băng),
  • Tiền điện tử (Colombia và Li Băng),
  • Tài sản ảo (Honduras và Mexico). 

Tiền Mã Hóa (Tiền Số) Dùng Để Làm Gì?

Tiền mã hóa là các nền tảng dữ liệu số hóa, xây dựng trên mạng lưới rất nhiều máy tính được phân quyền ngang nhau.

Cấu trúc phân tán này cho phép chúng tồn tại, hoạt động, giao dịch ngoài tầm kiểm soát của chính quyền và các cơ quan trung ương.

Những đồng tiền mã hóa có giá trị thị trường lớn, như Bitcoin, Ripple, Ethereum, còn được coi như 1 loại tài sản đầu tư. Chúng có thị trường riêng, giao dịch như cổ phiếu trên các sàn giao dịch điện tử.

Nhiều chuyên gia cho rằng công nghệ blockchain có tiềm năng vô cùng lớn nếu ứng dụng vào bầu cử trực tuyến, gây quỹ cộng đồng, quản lý hành chính công…

Họ cũng tin rằng blockchain và các công nghệ liên quan sẽ cách mạng hóa rất nhiều ngành công nghiệp truyền thống, gồm cả tài chính và tư vấn luật.

Một số siêu tập đoàn tài chính, như JPMorgan Chase, thấy được tiềm năng cắt giảm chi phí giao dịch khi ứng dụng xử lý giao dịch tức thời. [3]

Đặc Điểm Chung của Các Hệ Thống Tiền Điện Tử

Tiền điện tử là những hệ thống:

  • Cho phép thanh toán trực tuyến có bảo mật cao,
  • Sử dụng mệnh giá được định nghĩa là các “token,”
  • Giao dịch được ghi lại trên các đầu mục sổ cái mã hóa trong hệ thống.

“Crypto” nghĩa là các thuật toán và kỹ thuật mã hóa (rất nhiều) dùng để bảo mật những sổ cái này, như kỹ thuật mã hóa đường cong elip, cặp khóa bảo mật, và các hàm hash.

Có Bao Nhiêu Loại Tiền Mã Hóa?

Đồng tiền mã hóa trên nền blockchain đầu tiên là Bitcoin. Đến giờ Bitcoin vẫn là loại tiền phổ biến và có giá trị nhất.

Bitcoin ra đời năm 2009, do 1 cá nhân – hoặc 1 nhóm – lập trình viên tự nhận là “Satoshi Nakamoto.” Đến tháng 3/2020, đã có hơn 18 triệu bitcoin được khai thác đưa vào lưu thông, với tổng giá trị vốn hóa vào khoảng 115 tỉ USD.

Giá trị vốn hóa thị trường tiền mã hóa ngày 1/4/2020
Giá trị vốn hóa thị trường tiền mã hóa. Nguồn: CoinMarketCap. Ngày 1/4/2020.

Sau thành công của Bitcoin, một số đồng tiền mã hóa khác ra đời, được gọi chung là “altcoin” (coin phụ), gồm: Litecoin, Peercoin, Namecoin, Ethereum, Cardano, và EOS.

Ngày nay, có hàng ngàn loại tiền điện tử khác nhau đã ra đời, với chức năng và đặc tính phong phú. Một số trong đó sao chép lại Bitcoin, hoặc phân nhánh từ nó. Trong khi nhiều loại tiền số khác là hoàn toàn mới, được xây dựng từ đầu. [1]

Ngày nay, tổng giá trị vốn hóa của thị trường tiền mã hóa đã vượt qua 151 tỉ USD. Bitcoin chiếm thị phần khoảng 63% của tổng số này. [2]

Một số thuật toán mã hóa mà thế giới tiền mã hóa dùng ngày nay vốn được phát triển dành cho ứng dụng quân đội.

Từng có lúc, nhiều chính phủ muốn kiểm soát thuật toán mã hóa như cách họ làm với vũ khí, nhưng quyền tự do ngôn luận đã giúp bảo đảm việc sử dụng thuật toán mã hóa như 1 quyền công dân chính đáng.

Nền Tảng Công Nghệ Của Tiền Điện Tử

Trọng tâm những chức năng ưu việt của Bitcoin, và nhiều loại tiền điện tử số khác, là công nghệ blockchain.

Đây là công nghệ lưu giữ và bảo mật 1 bản sổ cái trực tuyến ghi lại mọi giao dịch từng được thực hiện trên hệ thống.

Do đó, nó là nền tảng cấu trúc dữ liệu để sổ cái trở nên an toàn, được chia sẻ và thống nhất trên toàn hệ thống các node vận hành. Bất kỳ máy tính nào tham gia hệ thống cũng có thể lưu lại 1 bản sao của sổ cái đó.

Mỗi block mới phải được hệ thống xác thực trước khi thêm vào chuỗi khối dữ liệu. Nguyên tắc hoạt động này khiến cho việc thay đổi lịch sử giao dịch là gần như không thể.

Ưu Điểm và Nhược Điểm của Tiền Kỹ Thuật Số Là Gì?

Tiền điện tử bị phê phán vì nhiều lí do. Trong đó có:

  • Bị sử dụng vào các hoạt động phi pháp,
  • Có tính biến động cao,
  • Co sở hạ tầng còn yếu kém.

Tuy nhiên, tiền mã hóa vẫn luôn được ủng hộ nhờ:

  • Tính di động cao (rất dễ di chuyển),
  • Tính chia nhỏ (tới 1 phần triệu),
  • Khả năng chống lạm phát cao do nguồn cung được giới hạn từ đầu, và
  • Cực kỳ minh bạch.
Ưu điểm nhược điểm của tiền mã hóa tiền điện tử tiền số tiền ảo là gì

Ưu điểm của tiền điện tử

1. Giao dịch trực tiếp

Tiền kỹ thuật số hứa hẹn mang lại giải pháp khiến cho việc giao dịch chuyển khoản giữa 2 bên diễn ra trực tiếp và dễ dàng hơn. Không cần có bên thứ 3 nào như ngân hàng, công ty phát hành thẻ, hay công ty tài chính can thiệp vào.

2. Bảo mật thống nhất toàn hệ thống

Những giao dịch này được bảo mật bởi cặp khóa bảo mật công khai – riêng tư, và những dạng hệ thống khuyến khích, như Bằng chứng công việc (Proof-Of-Work) hoặc Bằng chứng sở hữu (Proof-Of-Stake).

Trong các hệ thống tiền số hiện đại, ví của người dùng, hay địa chỉ tài khoản, có 1 khóa công khai. Còn khóa riêng tư chỉ có chủ sở hữu biết, và chỉ dùng để kí xác nhận giao dịch.

3. Giảm chi phí giao dịch

Việc chuyển khoản được thực hiện với phí xử lý tối thiểu. Nhờ đó, người dùng tránh được mức phí cao mà hệ thống ngân hàng và công ty tài chính thu trong các giao dịch tương tự.

4. Bảo vệ nhân quyền

Những người ủng hộ tiền mã hóa đề cao tính ẩn danh của loại tiền này.

Họ đưa ra lợi ích bảo vệ riêng tư cá nhân cho những người tố cáo, hay các nhà hoạt động dân sự trong chế độ nhà nước chuyên quyền.

Nhược điểm của tiền ảo

1. Dễ bị lạm dụng

Bản chất bán tự động của các giao dịch tiền ảo khiến chúng bị giới tội phạm quốc tế tận dụng khai thác. Những hoạt động phi pháp chủ yếu thuộc nhóm buôn lậu, buôn ma túy, rửa tiền và trốn thuế.

2. Không phải tiền ảo nào cũng an toàn

Một số đồng tiền mã hóa lại an toàn hơn số khác.

Ví dụ, Bitcoin, thực ra lại là lựa chọn không tốt cho giới kinh doanh phi pháp trực tuyến. Vì nhờ phân tích pháp lý chuyên môn, cơ quan nhà nước đã có thể bắt giữ tuyên án nhiều tội phạm.

Tuy vậy, một số coin tiền ảo ẩn danh cao như Dash, Monero, và ZCash thì khó theo dõi hơn nhiều.

3. Rủi ro bị mất vĩnh viễn

Bởi vì:

  • Tiền mã hóa là vô hình, và
  • Không được sao lưu tại địa điểm tập trung cụ thể nào

Nên 1 tài khoản tiền điện tử có thể bị mất vĩnh viễn khi:

  • Ổ đĩa máy tính bị mất, bị hỏng, và
  • Khóa bảo mật không được sao chép, cất giữ ở nơi an toàn.

Đồng thời, không có cơ quan trung ương, chính phủ, hay công ty nào truy cập được vào thông tin cá nhân của ta trên hệ thống tiền kỹ thuật số. Do đó, sẽ không có ai đền bù cho số tiền ảo bị mất đi đó.

Những Chỉ Trích Đối Với Tiền Kỹ Thuật Số

1. Dao động tỉ giá quá lớn

Vì giá thị trường tiền kỹ thuật số hoàn toàn dựa trên quy luật cung – cầu, nên tỉ giá giao dịch giữa 2 đồng tiền số bất kỳ có thể giao động rất lớn.

Một phần vì thiết kế ban đầu của nhiều mã tiền kỹ thuật số đảm bảo rằng chúng rất hiếm.

Bản thân Bitcoin cũng từng trải qua nhiều giai đoạn bùng nổ, và sụp đổ, về giá trị. Đồng tiền điện tử này từng leo lên tới gần 20.000 USD/BTC cuối tháng 12/2017, trước khi rơi xuống khoảng 7.000 USD/BTC chỉ vài tháng sau.

Với 1 số nhà kinh tế, tiền điện tử giống như 1 quả bong bóng vậy.

2. Tiền ảo hoàn toàn là “ảo”

Có lo ngại cho rằng tiền số như Bitcoin không dựa trên bất kỳ sản vật hiện thực nào, nên không có gì “bảo lãnh” cho Bitcoin.

Mặt khác, nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng chi phí sản xuất (đào, cày) ra 1 đồng bitcoin cần lượng điện năng rất lớn, và ngày càng cần nhiều hơn. Điều này trực tiếp liên hệ tới giá thị trường của bitcoin.

3. Không phải ở đâu cũng an toàn

Blockchain tiền điện tử rất an toàn, nhưng nhiều khía cạnh khác của hệ sinh thái tiền điện tử, như các chủ thể sàn giao dịch, ví điện tử, không có khả năng bảo mật cao như vậy.

Trong hơn 10 năm lịch sử Bitcoin, nhiều sàn giao dịch trực tuyến đã bị hack. Có khi giá trị tiền mã hóa bị trộm lên tới hàng triệu USD. [4]

Tuy nhiên, nhiều nhà quan sát nhìn thấy tiềm năng lớn từ ưu điểm của các loại tiền điện tử, như khả năng lưu giữ giá trị, chống lạm phát, giao dịch tức thời, đồng thời lại dễ vận chuyển và chia nhỏ hơn kim loại quý.

Hơn nữa, chúng lại tồn tại ngoài tầm kiểm soát của các ngân hàng trung ương và chính quyền.

Citations

[1] https://www.investopedia.com/terms/c/cryptocurrency.asp

[2] https://coinmarketcap.com/, 18/3/2020.

[3] https://www.jpmorganchase.com/corporate/news/stories/could-blockchain-have-great-impact-as-internet.htm

[4] https://news.bitcoin.com/hackers-have-looted-more-bitcoin-than-satoshis-entire-stash/

GỬI TRẢ LỜI

Mời bạn viết lời bình!
Nhập vào tên của quý bạn