Từ những năm 1920, Alfred Sloan, người đề xướng triết lí quản lý kiểu mô hình phân tán cho General Motors ghi nhận rằng: [1]

Mô hình quản lý tập trung có thể đưa ra những quyết định sai lầm, dẫn đến cản trở tính sáng tạo, đè nặng lên các lớp chức năng phía dưới bằng hàng núi chi phí, trong khi lại làm chậm quá trình phát triển.

Ưu Và Nhược Điểm Của Mô Hình Quản Lý Tập Trung Là Gì?

Tuy mô hình quản lý tập trung có những ưu điểm của nó. Cụ thể:

  • Nó phù hợp với các tổ chức nhỏ, có ít thành viên, như gia đình, cửa hàng bán lẻ, công ty nhỏ. Lúc này, quá trình ra quyết định rất ngắn và nhanh chóng.
  • Khi tổ chức rơi vào tình trạng hỗn loạn, mô hình tập trung là lựa chọn tốt hơn.
  • Luồng thông tin 1 chiều (từ trên xuống) đảm bảo sự thống nhất trong hệ thống.

Nhưng đối với tổ chức lớn, ưu điểm của nó lại biến thành nhược điểm:

  • Quá trình ra quyết định rất dài và lâu, thường sẽ làm mất thời cơ và không sát với thực tế.
  • Luồng thông tin dọc làm làm chậm quá trình truyền tải thông tin.
  • Phát sinh sự thông đồng giữa các lớp quản lý bậc cao do sự mất cân bằng quyền lực với bậc thấp.

Tất nhiên, cấp quản lý ở bậc cao hiểu những nhược điểm ấy. Nhưng vì lợi ích của bản thân, họ không muốn hoặc cố ý làm chậm quá trình chuyển đổi.

so sánh mô hình tập trung và mô hình mạng ngang hàng phân tán
So sánh mô hình tập trung và mô hình mạng ngang hàng phân tán

Những Ưu Điểm Vượt Trội Của Mô Hình Phân Tán Là Gì?

Trong khi đó, chúng ta dễ thấy rằng quản lý theo mô hình phân tán mới thúc đẩy sự tiến bộ, phát triển, nuôi dưỡng ý tưởng và giải pháp sáng tạo tốt hơn. Nếu không tin, bạn hãy nhìn vào Liên bang Mỹ. [2]

Mặc dù Liên bang có hệ thống pháp luật áp dụng chung trên toàn lãnh thổ, nhưng mỗi bang lại có quyền ban hành luật riêng trong phạm vi của mình. Điều đó giúp mỗi người dân có quyền lựa chọn nơi giúp mình phát triển toàn diện nhất, hay chọn nơi mà họ cảm thấy thoải mái nhất để sống.

Người dân Mỹ cũng có quyền chọn ra người mà họ tin tưởng để ban hành luật pháp chung có lợi cho họ. Tài nguyên thiên nhiên, đất đai, tài sản là của họ.

Từ đó, họ mới có thể an cư lạc nghiệp, phát triển bản thân và phát triển kinh doanh, đưa ra những phát kiến làm thay đổi cuộc sống.

Giải Nobel Danh Giá Cho 1 Phát Kiến Vượt Thời Gian

Và nếu vẫn không tin mô hình phân tán có thể tồn tại trong thực tế, thì có lẽ bạn chưa nghe nói đến Elinor Ostrom. [3] Elinor là người phụ nữ đầu tiên đoạt giải Nobel kinh tế với lí thuyết về quản lý tài nguyên dùng chung.

Theo Elinor:

Vấn đề của tài nguyên dùng chung có thể giải quyết được qua sự thỏa thuận giữa những người dùng tài nguyên đó với nhau!

Kết luận của bà đến từ luật cho bò ăn cỏ của làng Torbel, Thụy Sĩ. [4] Ngôi làng nhỏ bé ở nơi hẻo lánh này, từ năm 1517, đã có luật tối ưu để phân chia nguồn cỏ mọc trên núi rất hạn chế cho toàn bộ những con bò trong làng.

Làng Torbel Thụy Sĩ
Làng Torbel Thụy Sĩ

Quy luật khá đơn giản là:

Không cho phép thả bỏ ăn cỏ nhiều hơn số bò có thể nuôi được (trong chuồng) vào mùa đông.

Bỏ qua lí do tại sao luật này tối ưu, ở đây, chúng ta thấy rằng: người dân làng Torbel chẳng cần 1 người ngoài có quyền lực nào, hay ai đó đến quản lý tài sản của họ.

Khi Mô Hình Quản Lý Tập Trung Sụp Đổ Thì Sao?

Trong lĩnh vực tài chính, sự mất cân bằng quyền quản lý tài nguyên (là đồng tiền quốc gia) sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ người dân quốc gia đó. Mô hình quản lý tập trung, từ ngân hàng trung ương cho đến các ngân hàng thương mại, làm cho người dân không thể tự bảo vệ được tài sản của mình vì quyền lực của họ quá yếu.

Trong khi đó, nếu 1 ngân hàng có nguy cơ sụp đổ, tài sản quốc gia sẽ được dồn lại để cứu nó, cứu “cái có quyền lực hơn” kia. Sự mất cân bằng ấy cần phải được cân bằng lại. Đó là lí do mà Bitcoin ra đời.

Mô Hình Phân Tán Quyền Lực Của Bitcoin Là Gì?

So với 8 quy luật phân chia tài nguyên dùng chung của Elinor, Bitcoin có nhiều điểm tương đồng:

  • Xác định ranh giới rõ ràng: Tổng lượng Bitcoin giới hạn tại con số 21 triệu bitcoin.
  • Cân đối giữa lợi ích và chi phí: Người đào Bitcoin phải cân nhắc tiền bán Bitcoin có bù đắp được chi phí để đào chúng không?
  • Giám sát: Toàn bộ hệ thống sẽ giám sát lẫn nhau để đảm bảo không có block nào bị “biến dị”.
  • Quản lý đa trung tâm: Hệ thống Bitcoin tự quản lý nó bằng công nghệ Sổ cái phân tán, và con người tác động vào giá Bitcoin thông qua cán cân cung – cầu. Thực tế, không ai có đủ năng lực để khống chế Bitcoin.
Công nghệ blockchain là gì quy trình giao dịch trên blockchain
Công nghệ blockchain là gì quy trình giao dịch trên blockchain

Một hệ thống đầy dân chủ và tính tự trị như thế là mơ ước của loài người. Đó là biểu tượng cho sự cân bằng quyền lực. Chính vì thế, dong tien ma hoa Bitcoin được nuôi dưỡng và phát triển mạnh mẽ (ta không bàn đến lợi nhuận trong đầu tư Bitcoin ở đây nhé).

Đó Là Quyền Cơ Bản Của Con Người

Tuy đã có nhiều thất bại trong việc áp dụng mô hình phân tán toàn phần kiểu ngang hàng như Bitcoin trong quản lý kinh doanh, mà nguyên nhân phần lớn đến từ năng lực nhận thức của các thành viên, nhưng tính dân chủ này là quyền cơ bản của mỗi cá nhân. Lí tưởng ấy là động lực thúc đẩy sự phát triển của Bitcoin cho đến ngày nay.

Tham khảo

[1] https://en.wikipedia.org/wiki/Alfred_P._Sloan

[2] https://en.wikipedia.org/wiki/United_States

[3] https://en.wikipedia.org/wiki/Elinor_Ostrom

[4] https://en.wikipedia.org/wiki/T%C3%B6rbel

GỬI TRẢ LỜI

Mời bạn viết lời bình!
Nhập vào tên của quý bạn