Khái niệm về phân tán còn khá mới với những quốc gia đã quá quen với mô hình quản lý tập quyền, top-down như khu vực Đông Á, nhưng mô hình phân tán đã thành công ở các nước phương Tây từ hàng trăm năm trước.

Từ Hàng Trăm Năm Nay, Mô Hình Phân Tán Đã Phát Huy Hiệu Quả Thực Tế

Ngôi làng Torbel nhỏ bé ở Thụy Sĩ, với cách chia cỏ nuôi bò tối ưu từ năm 1517, là 1 ví dụ điển hình. [1] Ở phạm vi lớn hơn, thủ đô Berlin của Đức cũng thành công với mô hình phân tán từ 200 năm trước, và không thay đổi từ đó đến nay.

Làng Torbel Thụy Sĩ
Làng Torbel, Thụy Sĩ. Ảnh: Wikipedia.

Và rất nhiều ví dụ khác nữa cho thấy rằng: khi đơn vị nắm quyền quản lý tài nguyên càng nhỏ, thì tổng thể hệ thống càng mạnh (với những luật định được phổ biến và thực hành thống nhất).

Trong lĩnh vực công nghệ thông tin, khi những chiếc máy tính x86 đầu tiên ra mắt, dữ liệu người dùng tạo ra có thể lưu gọn trên 1 chiếc đĩa mềm chỉ vài KB.

Khi Internet ra đời, cho phép máy tính kết nối với nhau, khối lượng dữ liệu tăng lên chóng mặt và gần như không chiếc ổ cứng nào có đủ dung lượng để lưu trữ tất cả thông tin mà 1 người có thể dùng đến.

Bên cạnh đó là năng lực xử lý của mỗi chiếc máy bị giới hạn bởi phần cứng của nó. Muốn tăng năng lực xử lý, người dùng thông thường sẽ mua phần cứng mới với chi phí khá đắt.

Trong khi đó, chỉ cần chiếc máy gặp trục trặc là công việc sẽ bị đình trệ. Cho đến lúc này, dữ liệu vẫn được lưu tập trung tại 1 điểm: chiếc ổ cứng.

Các dịch vụ dữ liệu như YouTube, Facebook không thể để sự việc như vậy xảy ra với mình. Họ cần sao lưu dữ liệu sang các ổ cứng khác, để nếu cái này gặp trục trặc thì ngay lập tức chuyển sang cái kia dùng.

Ngoài ra, nếu năng lực xử lý của 1 máy không đủ, hệ thống sẽ tự động phân luồng dữ liệu sang các máy phụ để kịp thời đáp ứng. Về cơ bản, đó là nguyên tắc hoạt động của các “đám mây điện toán.” [2]

Giá Trị Nhân Văn Của Mô Hình Phân Tán

Nhưng người dùng như chúng ta vẫn chỉ có thể xem bộ phim yêu thích trên YouTube nếu nó được tải lên YouTube. Ta không thể xem video clip trong máy tính của bạn bè, nếu nó chưa được tải lên mạng, mà không đến gặp họ.

Ngoài ra, những gì ta “được phép” xem sẽ do YouTube quyết định. Công ty này quyết định rất nhiều thứ liên quan đến nhu cầu giải trí của chúng ta đấy!

So sánh mô hình tập trung và mô hình mạng ngang hàng phân tán
So sánh mô hình tập trung và mô hình mạng ngang hàng phân tán

Hai ví dụ trên cho thấy rằng:

  • Phân tán là xu hướng tất yếu để bảo vệ tài nguyên (đất đai, dữ liệu, năng lực xử lý) cũng như quyền sử dụng chúng cho những người đóng góp vào hệ thống.
  • Khi nguồn lực được quản lý tập trung, toàn bộ quyền quản lý nằm trong tay 1 đơn vị duy nhất (ví dụ: YouTube). Đơn vị này quyết định quyền sử dụng tài nguyên của các đơn vị ở cấp thấp hơn (người dùng).
  • Khi nguồn lực được thống nhất quản lý bằng thỏa thuận chung, mọi cá thể trong hệ thống đều có quyền tham gia đóng góp cũng như bị buộc phải chấp hành thỏa thuận như nhau (làng Torbel), thì tất cả đều được sử dụng tài nguyên như nhau.

Bạn có thấy đồng tiền ảo Bitcoin có tất cả những ưu thế trên không?

Mô hình phân tán mang tính dân chủ và bảo vệ quyền cơ bản tốt hơn nhiều. Nghĩ đơn giản rằng: tôi có đóng góp tài sản thì tôi được quyền quyết định tài sản ấy.

Giản dị như thế nhưng không phải ở đâu cũng thế. Chỉ với Bitcoin và công nghệ Sổ cái phân tán, ta mới thấy được sự công bằng thuần khiết nhất.

[1] https://en.wikipedia.org/wiki/T%C3%B6rbel

[2] https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90i%E1%BB%87n_to%C3%A1n_%C4%91%C3%A1m_m%C3%A2y

GỬI TRẢ LỜI

Mời bạn viết lời bình!
Nhập vào tên của quý bạn